WAPŃ W DIECIE NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI

Dlaczego wapń jest ważny?

Wapń to bardzo ważny pierwiastek, pełniący wiele funkcji w rozwoju człowieka. Zapewnia prawidłowy wzrost oraz mocne kości i zęby. Ponadto wapń jest niezbędny do prawidłowego działania układu kostnego i mięśniowego, do krzepnięcia krwi i prawidłowego przewodnictwa nerwowego. 

W jakich produktach znajdziemy wapń?

Najlepszym źródłem wapnia jest mleko i przetwory mleczne (jogurt, kefir, maślanka, twaróg, ser żółty, serek homogenizowany, mozzarella itp.).

Pozostałymi produktami bogatymi w wapń będą: napoje roślinne wzbogacane w wapń, tofu, nasiona roślin strączkowych, suszone owoce (figi, morele, rodzynki), orzechy (migdały, laskowe, włoskie), nasiona (słonecznik, sezam), produkty pełnoziarniste (płatki i otręby), sardynki, żółtko jaja, niektóre warzywa (natka pietruszki, boćwina, szpinak, szczypiorek, kapusta włoska, brokuły).

Dobrym źródłem wapnia są też niektóre wody mineralne. U starszych dzieci można więc włączyć do diety wody średnizmineralizowane, niskosodowe. 

Ile posiłków mlecznych powinno otrzymywać dziecko aby pokryć zapotrzebowanie na wapń?

W początkowych miesiącach życia dziecka jedynym źródłem wapnia w jego diecie jest mleko matki lub mleko modyfikowane. Jeżeli karmimy na żądanie lub podajemy odpowiednie ilości mieszanki dla wieku, a dziecko rozwija się prawidłowo to nie musimy się obawiać o niedobór wapnia. Po 1 roku życia nasze dziecko będzie dostarczać sobie wapnia wraz z innymi produktami. 

Dzieci po 1 roku życia powinny otrzymywać 2-3 posiłki mleczne (w tym mleko modyfikowane) aby zapewnić odpowiednią podaż wapnia.

1 porcja produktów mlecznych to przykładowo szklanka mleka, kubeczek jogurtu naturalnego, 1-2 plasterki sera żółtego, średni plaster twarogu.

Zapotrzebowanie na wapń

WiekZapotrzebowanie [mg/dobę]
0-6 miesięcy200
7-11 miesięcy260
1-3 lata700
4-9 lat1000
10-18 lat1300

Jak dostarczyć wapń po odstawieniu piersi? 

Aby pokryć zapotrzebowanie na wapń u małego dziecka po odstawieniu karmienia piersią – należy podawać 2-3 posiłki mleczne (np. kaszka na mleku, koktajl na bazie jogurtu, kanapki z twarożkiem).

Gdy dziecko nie chce pić mleka i przetworów mlecznych, można spróbować „przemycać” mleko do zup, sosów, puree z warzyw, mięs, koktajli, deserków, placuszków. Dobrym pomysłem będzie również przygotowywanie past do smarowania pieczywa (np. z twarogu) oraz stosowanie przetworów mlecznych jako nadzienia do naleśników (np. z serem, musem z owoców i jogurtu).

Warto też wtedy sięgać po inne produkty bogate w wapń, takie jak: orzechy, nasiona, owoce suszone, produkty pełnoziarniste, warzywa bogate w wapń i sardynki.

Jak dostarczyć wapń przy alergii na BMK? Czy konieczna będzie suplementacja?

Pomimo, że mleko i przetwory mleczne stanowią najlepsze źródło wapnia to ich wykluczenie nie oznacza, że nie da się prawidłowo zbilansować dietę pod kątem zawartości wapnia.

Należy zadbać o różnorodne źródła wapnia. Warto sięgać po produkty wzbogacane w wapń, takie jak napoje roślinne z dodatkiem wapnia. 

Należy unikać podawania produktów bogatych w wapń z produktami bogatymi w kwas fitynowy, kwas szczawianowy oraz podawać herbatę do posiłków. Składniki te mogą zmniejszać wchłanianie wapnia.

Warto też w niektórych przypadkach zwrócić uwagę na obróbkę termiczną. Przykładowo szpinak jest zarówno źródłem wapnia, jak i szczawianów, ale odpowiednia obróbka termiczna (gotowanie, duszenie) pozwoli zneutralizować szczawiany i zwiększyć dostępność wapnia.

Suplementacja wapnia nie jest konieczna, a może prowadzić do szkód. Najlepiej ewentualną suplementację wapnia skonsultować z lekarzem i nie robić tego na własną rękę. Można również zbadać poziom wapnia we krwi, bądź spróbować obliczyć ile dziennie dziecko otrzymuje wapnia z jedzeniem.

Czym grozi niedobór wapnia? Jak rozpoznać niedobór wapnia?

Niedobór wapnia w okresie wzrostu i rozwoju dziecka jest bardzo niebezpieczny i może prowadzić do:

– zatrzymania wzrostu,

– krzywicy i deformacji kości,

– zwiększonego ryzyko złamań,

– zaburzeń pracy serca,

– próchnicy zębów,

– skrzywienia kręgosłupa.

Objawy, które mogą wskazywać na niedobór wapnia:

– skurcze mięśni,

– mrowienie i drętwienie kończyn,

– zmęczenie,

– duszność,

– drgawki,

– chrypka i problemy z połykaniem.

Jeżeli podejrzewamy niedobór wapnia (występowanie objawów świadczących o niedoborze, mała ilość mleka i produktów mlecznych w diecie malucha) u swojego dziecka to należy niezwłocznie skonsultować się z pediatrą.

Czy można mieć za wysoki poziom wapnia? Czym to grozi i jak go obniżyć?

Nie jest to częste, ale może się zdarzyć, że nasze dziecko będzie miało zbyt wysoki poziom wapnia. Hiperkalcemia (nadmiar wapnia) zazwyczaj jest spowodowana chorobą bądź nadmierną suplementacją (wapnia, witaminy D).

Nadmiar wapnia również może być niekorzystny. Zbyt wysoki poziom wapnia może zmniejszać wchłanianie żelaza, a także będzie negatywnie wpływał na nerki i może prowadzić do powstawania kamieni nerkowych. 

W przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu wapnia we krwi, warto również sprawdzić inne parametry takie jak: poziom parathormonu, poziom kreatyniny, poziom witaminy D, poziom fosforanów, poziom fosfatazy zasadowej oraz oddać mocz do analizy. 

Nie ma wytycznych związanych z przygotowaniem dziecka do badania poziomu wapnia. Najlepiej jednak wykonać badanie na czczo.

W chwili stwierdzenia hiperkalcemii trzeba będzie ograniczyć podaż produktów bogatych w wapń (ale nie eliminować), w szczególności mleka i produktów mlecznych. Zaleca się stosować dietę bogatą w fosfor oraz zwiększenie podaży płynów. Taka dieta powinna być ustalana indywidualnie, najlepiej z pomocą pediatry lub dietetyka.

Co zaburza, a co zwiększa wchłanianie wapnia?

Nie tylko właściwa podaż, ale też biodostępność wapnia jest bardzo ważna. Małe dzieci mają zwiększoną zdolność do wchłaniania wapnia. 

Wchłanianie wapnia zwiększa laktoza oraz kazeina, które znajdują się w produktach mlecznych, a także witamina D, białko, inulina oraz fruktooligosacharydy. 

Z kolei wchłanianie wapnia utrudniają szczawiany (szpinak, szczaw, rabarbar), fityniany (rośliny strączkowe, produkty pełnoziarniste, orzechy), teina z herbaty oraz nadmiar błonnika w diecie. 

Niedobór witaminy D może zmniejszać wchłanianie wapnia, dlatego warto zadbać również o suplementację witaminy D.

Co ciekawe, przyswajalność wapnia z produktów roślinnych jest większa. Jednak produkty te zawierają mniej wapnia, a ich wchłanianie może być z kolei zmniejszone przez obecność innych składników, które utrudniają jego wchłanianie (np. szczawiany, fityniany). Dlatego najlepszym źródłem wapnia są produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak mleko i produkty mleczne.

Sam wapń może również ograniczać wchłanianie żelaza, jednak jeśli dieta dziecka jest bogata w żelazo a dziecko chętnie zjada posiłki i rozwija się prawidłowo to nie powinniśmy się obawiać.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.