JAK WSPIERAĆ ODPORNOŚĆ DZIECKA POPRZEZ ŻYWIENIE

Upalne i słoneczne dni powoli odchodzą w zapomnienie i pora wyciągnąć ciepłe kurtki, szaliki, parasole i kalosze. Sezon jesienno-zimowy zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim zwiększone ryzyko infekcji. Jak uchronić nasze pociechy przed grypą i przeziębieniem? A jak wspomóc młody organizm w walce z infekcją? Czy są jakieś domowe sposoby na przeziębienie i czy istnieją produkty, którymi możemy wspierać odporność naszych maluchów? 

Czym jest odporność i co wpływa na jej kształtowanie w pierwszych miesiącach życia dziecka?

Odporność to zdolność organizmu do walki z infekcjami, a zdolność ta zależy od tego jak funkcjonuje nasz układ odpornościowy.

Zaraz po urodzeniu i w pierwszych miesiącach życia, układ odpornościowy dzieci nie jest jeszcze w pełni dojrzały. W związku z tym niemowlęta i małe dzieci są bardziej podatne na infekcje. 

Pierwsze miesiące życia dziecka to krytyczny okres rozwoju układu immunologicznego. Na jego rozwój we wczesnym okresie życia będą miały wpływ praktyki żywieniowe, profilaktyka oraz czynniki środowiskowe. 

Do pierwszych czynników, które wpływają na odporność dziecka należą sposób odżywiania kobiety w ciąży, sposób porodu, a następnie sposób karmienia. Sposób porodu wpływa na skład mikrobioty jelitowej noworodka, której prawidłowy skład ma wpływ na odporność. Niemowlęta urodzone siłami natury otrzymują bakterie z pochwy matki, podczas gdy niemowlęta urodzone przez cięcie cesarskie są zaopatrywane mikroflorą pochodzącą ze skóry matki. Karmienie piersią również będzie korzystnie wpływać na odporność dziecka. Mleko matki jest źródłem przeciwciał, cytokin przeciwzapalnych, oligosacharydów i zawiera własną unikatową mikrobiotę. 

W późniejszych miesiącach życia dziecka na odporność mogą mieć wpływ czynniki środowiskowe, takie jak posiadanie zwierzęcia, higiena, stosowanie antybiotyków oraz czas rozpoczęcia rozszerzania diety.

Jak i kiedy wspierać odporność niemowląt i dzieci by zapobiec infekcjom?

Odporność dziecka kształtuje się od pierwszych miesięcy życia, dlatego bardzo ważny jest odpowiedni sposób żywienia zarówno niemowląt, jak i małych dzieci. 

Należy podkreślić, że zarówno niedożywienia, jak i przeżywienie może zaburzać pracę układu odpornościowego.

Aby układ immunologiczny działał prawidłowo niezbędne jest, aby dieta była zrównoważona i zawierała zarówno białka, tłuszcze, węglowodany, jak i witaminy i składniki mineralne. Istnieje kilka składników, które mają szczególne znaczenie na kształtowanie odporności. Należą do nich witaminy, takie jak: witamina A, C, D, składniki mineralne, takie jak: selen i cynk oraz kwasy tłuszczowe omega-3 (DHA i EPA). Niedobory tych składników mogą zwiększać podatność na infekcje. 

Dlatego bardzo ważne jest, aby dieta dziecka obfitowała w sezonowe warzywa i owoce, zdrowe tłuszcze, pełnowartościowe białko, orzechy i produkty pełnoziarniste, będące źródłem błonnika. Należy unikać słodyczy, pieczywa cukierniczego, żywności wysokoprzetworzonej oraz żywności typu fast-food. 

Owoce i warzywa będą źródłem antyoksydantów i polifenoli o wysokim potencjale przeciwzapalnym. Ponadto surowe owoce i warzywa, a także produkty pełnoziarniste i orzechy będą źródłem błonnika, który stanowi prebiotyk i tym samym jest pożywką dla dobroczynnych bakterii bytujących w naszych jelitach. Zdrowe tłuszcze, takie jak oleje roślinne, a także orzechy i tłuste ryby morskie będą źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, które również wykazują działanie przeciwzapalne, wzmacniając działanie układu odpornościowego. 

Poleca się również sięgać po produkty kiszone, takie jak kiszone ogórki, kiszona kapusta, inne kiszone warzywa, które są naturalnym źródłem probiotyków. Należy pamiętać, że produkty te zawierają również dodatek soli, dlatego przed 12 miesiącem życia nie powinny być podawane zbyt często. Do dobrych źródeł probiotyków należą również napoje mleczne fermentowane, takie jak jogurty naturalne, kefir, zsiadłe mleko. Produkty mleczne fermentowane można również przygotować samodzielnie, w warunkach domowych. 

Ponadto odporność dziecka może wspierać imbir, czosnek, cebula oraz miód. Imbir i miód mogą stanowić dodatek do wody lub herbaty. Pamiętajmy jednak, że miód można podać dopiero po 12 miesiącu życia. Nie powinno się jednak podawać go codziennie i w dużych ilościach, ponieważ składa się głównie z cukrów prostych. Nie należy też dodawać miodu do gorącej herbaty, ponieważ straci wtedy swoje cenne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. 

Poza prawidłową dietą – ważna jest również codzienna dawka ruchu. Codzienna aktywność fizyczna zwiększa liczbę komórek odpornościowych, a tym samym zmniejsza podatność na choroby. 

Kolejną ważną rzeczą jest sen i odpoczynek. Zarówno długość, jak i jakość snu może wpływać na odporność. W pierwszych miesiącach życia dziecko może potrzebować nawet 16 godzin snu, a roczne dziecko około 14 godzin snu wraz z drzemkami. 

Należy również zadbać o odpowiednią temperaturę oraz wilgotność w pomieszczeniu, w którym się znajdujemy. Nasze dzieci powinny być odpowiednio ubrane w zależności od temperatury, zarówno zziębnięcie jak i przegrzanie może osłabiać organizm. 

Pozwólmy się naszym maluchom pobrudzić. Nadmierna higiena w pierwszych latach życia dziecka może negatywnie wpływać na odporność. Jeśli dziecko w tym czasie nie będzie poddawane ekspozycji na bakterie i wirusy to jego organizm nie nauczy się prawidłowo na nie reagować. Nadmierne dbanie o czystość będzie osłabiać mechanizmy obronne organizmu dziecka. 

Jakie są domowe sposoby na przeziębienie?

Jeśli nasze dziecko dopadnie już infekcja, w pierwszej kolejności powinniśmy się udać do lekarza. Nie powinniśmy próbować leczyć choroby na własną rękę. Oczywiście jeśli jest to lekkie przeziębienie to nie musimy udawać się do specjalisty. 

Domowe sposoby mogą stanowić wsparcie leczenia zleconego przez pediatrę. Przede wszystkim pamiętajmy o prawidłowym nawodnieniu, w szczególności w przypadku gorączki, gdzie dochodzi do zwiększonej utraty wody z organizmu. Ponadto przy bólach gardła podawanie wody lub herbaty do picia pozwoli nawilżyć zaczerwienione gardło i złagodzić dolegliwości. 

Dobrym sposobem na ból gardła będzie herbata z miodem i cytryną. Miód dodawajmy jednak do lekko przestudzonej, ciepłej herbaty, ponieważ w wysokiej temperaturze straci swoje cenne właściwości. Taki napój może przynieść chwilową ulgę dla gardła, a miód dodatkowo będzie działać przeciwbakteryjnie. Do herbaty można również zetrzeć imbir, który łagodzi kaszel, działa kojąco w zapaleniu górnych dróg oddechowych, a także ma działanie rozgrzewające, napotne i przeciwgorączkowe.

Można również do przegotowanej, ciepłej wody dodać miód, imbir, plastry cytryny, cynamon i kurkumę. Taki napój będzie działał rozgrzewająco, napotnie, będzie nawadniać, a także doda energii i będzie przypominać działaniem izotonik, chroniąc przed nadmierną utratą wody z organizmu.

Warto również do zup i innych dań dodawać rozgnieciony ząbek czosnku. Wykazuje on działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz wzmacnia odporność. Sprawdzi się więc w leczeniu, jak i w profilaktyce przeziębienia. Do zup można również dodać imbir i kurkumę, co wzmocni działanie czosnku. 

Dobrze się sprawdzi również sposób naszych babć – czyli syrop z cebuli. Syrop ten przygotowuje się z cebuli, cukru lub miodu oraz odrobiny wody. Najlepiej jeśli zamiast cukru, użyjemy właśnie miód, który będzie wspierać korzystne właściwości cebuli. Cebula jest źródłem witaminy C, witamin z grupy B, potasu, magnezu, fosforu, cynku, manganu, krzemu, jodu i tym samym ma działanie wykrztuśne, przeciwbakteryjne i wspomaga działanie układu odpornościowego. Dlatego syrop z cebuli dobrze sprawdzi się w walce z przeziębieniem, katarem i kaszlem. Taki syrop można podawać 2-3 razy dziennie po 1 łyżeczce. Pamiętajmy jednak, że syrop ten można podawać dzieciom po ukończeniu 12 miesiąca życia. Dzieciom poniżej 12 m.ż. nie zaleca się ze względu na zawartość cukru, jak i miodu. Najlepiej jeśli będzie stosowany w chwili pojawienia się przeziębienia, nie ma potrzeby by podawać go profilaktycznie. 

Czy są produkty, które mogą osłabiać odporność?

Żywność, która może osłabiać funkcjonowanie naszego układu immunologicznego to przede wszystkim żywność bogata w cukry proste, tłuszcze nasycone, tłuszcze trans oraz żywność wysokoprzetworzona. 

Często można się spotkać z opinią, że nabiał niekorzystnie wpływa na odporność – zaśluzowując organizm. Nie jest to jednak poparte dowodami naukowymi. Ponadto produkty mleczne są źródłem aminokwasów egzogennych, które biorą udział w ochronie przed infekcjami. Nie ma przeciwskazań do eliminacji nabiału jeśli jest dobrze tolerowany przez dziecko.

Mięso, a tym samym białko zwierzęce również nie powinno być eliminowane w przypadku infekcji, jeśli tylko wcześniej występowało w diecie malucha. Ponadto rosół drobiowy będzie wspomagał leczenie przeziębienia, m.in. ze względu na swoje właściwości rozgrzewające. Ponadto rosół będzie źródłem witamin, minerałów i aminokwasów, w tym cysteiny o działaniu wykrztuśnym. 

Przegląd produktów na odporność – czy warto je stosować, dla kogo i w jakich ilościach?

Kiszonki

Produkty kiszone, takie jak ogórki, kapusta, cukinia, kimczi to produkty będące źródłem naturalnych probiotyków czyli bakterii o korzystnym działaniu zdrowotnym. Naturalne probiotyki będą promować wzrost pożytecznych bakterii, a tym samym wpływać na odporność dziecka. Warto więc włączyć te produkty do codziennej diety, zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym.

Co ważne, przed ukończeniem 12 miesiąca życia należy uważać na takie produkty, ponieważ będą źródłem soli. Można więc podawać raz na tydzień lub przykładowo przepłukać ogórka kiszonego wodą. 

Zakwas buraczany

Zakwas z buraka to naturalny napój probiotyczny, który tak jak kiszonki będzie źródłem prozdrowotnych bakterii, a tym samym będzie wspierał prawidłowe działanie układu odpornościowego, chroniąc przed infekcjami. Poza probiotykami będzie również źródłem witamin i składników mineralnych, w tym dużych ilości witaminy C o działaniu przeciwzapalnym. 

Po zakwas z buraka można sięgać przez cały rok, a zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym. Należy pamiętać, że aby przyniósł korzyści dla naszego zdrowia to należy stosować go regularnie i przez dłuższy okres czasu. 

Podobnie jak z kiszonkami, należy zachować ostrożność przy jego podawaniu najmłodszym dzieciom – ze względu na obecność soli. Najlepiej więc wprowadzić od 1 roku życia lub w małych ilościach około 11-12 miesiąca życia. Tak jak z innymi nowymi produktami, wprowadzanie zaczynamy od niewielkich ilości i obserwujemy reakcję dziecka. Zaczynamy od 1 łyżeczki zakwasu, a następnie można zwiększyć do 1-2 łyżek dziennie. 

U najmłodszych zakwas można dodać do zupy, puree z warzyw, koktajlu, a u starszych można podawać solo lub rozcieńczyć z wodą. Nie należy go podgrzewać, ponieważ straci swoje cenne właściwości. 

Olej z czarnuszki

Olej z czarnuszki to chyba najlepszy z olejów pod względem działania na naszą odporność. Jest źródłem wielu witamin, składników mineralnych oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Cieszy się dużą sławą ze względu na swoje działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwpasożytnicze, przeciwalergiczne, a miejscowo może być stosowany w walce z trądzikiem i innymi niedoskonałościami skóry. 

Tak jak z większością produktów, aby zauważyć jego pozytywne działanie należy go stosować regularnie i przez dłuższy okres czasu (minimum 3 miesiące).

Olej z czarnuszki jest szczególnie polecany w sezonie jesienno-zimowym, ale można go stosować cały rok. Należy jednak pamiętać, że ma krótki czas przydatności do spożycia – 3 miesiące. Po tym czasie traci swoje cenne właściwości.

Najlepiej jeśli z wprowadzeniem go do diety dziecka wstrzymamy się do 12 miesiąca życia, ponieważ ma on silne działanie terapeutyczne, a małe dzieci nie mają jeszcze w pełni wykształconej wątroby. 

Początkowo zaczynamy od małych ilości – kilka kropli do zupy, koktajlu, obiadku, kaszki, owsianki. U starszych dzieci w wieku przedszkolnym można zwiększyć do 1 łyżki dziennie – podawanej solo do picia lub do sałatki, zupy, obiadu. Ze względu na swój intensywny smak i zapach może być mniej akceptowalny, a wtedy można go spróbować rozcieńczyć z sokiem lub wodą.

Można również podawać nasiona czarnuszki – u małych dzieci zmielone, a u starszych można w całości. Mogą być dodatkiem do owsianki, kaszki, kanapek, zupy lub stanowić posypkę na bułki, pieczywo. 

Olej lniany

Mniej dobroczynnym, ale również posiadającym korzystne właściwości jest olej lniany. Podobnie jak olej z czarnuszki będzie on źródłem witamin, składników mineralnych oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Będzie korzystnie wpływać na odporność, a także na obniżenie poziomu cholesterolu, zmniejszenie ryzyko chorób serca i nowotworów oraz wspomagająco na trawienie. 

Olej lniany należy przechowywać w lodówce i wykorzystać przed upływem 3 miesięcy, ponieważ ma krótki czas przydatności do spożycia.

Olej lniany można wprowadzić do diety już u niemowląt, ale należy pamiętać aby go nie podgrzewać i nie dodawać do gorących posiłków. Można dodać do lekko przestudzonych zup, kaszek, dań obiadowych, koktajli. Na początku zaczynamy od kilku kropli (3-4 krople), a po 1 roku życia można zwiększyć do 1 łyżki dziennie. 

Miód

Miód wspomaga leczenie przeziębienia i korzystnie wpływa na ból gardła. Ponadto wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Należy jednak pamiętać, że miód to źródło cukrów prostych, dlatego nie należy przesadzać z jego ilością i nie powinien być podawany codziennie. 

Miodu nie należy podawać przed kończeniem 12 miesiąca życia ze względu na ryzyko botulizmu dziecięcego. U starszych dzieci można podawać jako dodatek do owsianki, kaszki, jogurtu, naleśników, placuszków. W przypadku przeziębienia można na jego bazie przyrządzić syrop z cebuli lub podać z herbatą.

Sok/syrop z czarnego bzu

Czarny bez to skarbnica cennych składników o działaniu prozdrowotnym, takich jak flawonoidy, kwasy organiczne, olejki eteryczne, witaminy i składniki mineralne. Przede wszystkim jest źródłem dużej ilości flawonoidów, zawiera ich więcej niż owoce jagodowe. 

Przetwory z czarnego bzu będą posiadać właściwości przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz przeciwwirusowe. Ponadto będzie działać wykrztuśnie i rozszerzać drogi oddechowe. Sprawdzi się w walce z przeziębieniem, kaszlem, katarem, bólem gardła i gorączką. 

Należy jednak zachować ostrożność przy przygotowywaniu przetworów z czarnego bzu oraz przy jego stosowaniu ponieważ surowe i niedojrzałe owoce czarnego bzu zawierają szkodliwe związki – glikozydy cyjanogenne. Spożycie surowych owoców może wywołać ostre zatrucie objawiające się wymiotami, nudnościami, bólami brzucha, osłabieniem oraz gorączką. Związki te jednak ulegają neutralizacji po obróbce termicznej – gotowanie i suszenie.

Przetworów z czarnego bzu (soki, syropy) nie zaleca się podawać dzieciom poniżej 12 m.ż., a owoców poniżej 18 m.ż. ze względu na ryzyko zatrucia. Ponadto roślina ta jest silnie alergizująca, dlatego należy zachować ostrożność przy jej wprowadzaniu. 

Po ukończeniu  12 miesiąca życia sok lub syrop można podawać dzieciom po 1 łyżeczce 3-4 razy dziennie w przypadku grypy lub przeziębienia. 

Należy wybierać przetwory pozbawione cukru.

Sok z aronii

Aronia jest źródłem wielu witamin, w tym witamin z grupy B, witaminy C, witaminy E, składników mineralnych, w tym wapnia, żelaza, miedzi, manganu, cynku, potasu, flawonoidów oraz błonnika i pektyn. 

Sok z aronii również może stanowić wsparcie odporności. Ponadto ma działanie obniżające poziom cholesterolu, poziom glukozy, ciśnienie, zapobiega chorobom serca i oczu, działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo i łagodzi dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Sok z aronii będzie bezpieczny, ale z wprowadzeniem go do diety dziecka należy poczekać do 1 roku życia, tak jak z większością soków.

Należy też preferować soki bez cukru.

Sok z jagody kamczackiej

Jagoda kamczacka to kolejny z owoców o wysokiej zawartości związków przeciwutleniających, takich jak polifenole i antocyjany. Polifenole działają przeciwzapalnie, wzmacniają odporność i zapobiegają nowotworom. 

Ponadto w jagodzie kamczackiej znajduje się dużo witamin i minerałów, w tym witamina C, beta-karoten, witaminy z grupy B, magnez, potas, jod oraz krzem. 

Sok z jagody kamczackiej będzie wykazywać działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne. Ponadto będzie wzmacniać odporność i wspomagać pracę układu pokarmowego. Sprawdzi się również we wspomaganiu leczenia i profilaktyce infekcji dróg moczowych. 

Sok z jagody kamczackiej można wprowadzić po 1 roku życia, tak jak inne soki. Ważne aby sok był bez cukru. Dzieci od 1 do 3 roku życia mogą maksymalnie wypijać pół szklanki dziennie. Początkowo można podawać sok rozcieńczony z wodą, dodać do herbaty albo podać z owsianką, kaszką, koktajlem, budyniem lub innym deserem.

Sok z jagody kamczackiej najlepiej podawać w sezonie jesienno-zimowym jako jedną z porcji owoców.

Syrop z mniszka lekarskiego

Po syrop z mniszka lekarskiego warto sięgnąć w przypadku przeziębienia oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Przede wszystkim będzie działać odtruwająco, rozkurczowo i będzie pomagać w trawieniu. Wykazuje też działanie przeciwwirusowe, przeciwzapalne, a także łagodzi bóle gardła związane z chorobami dróg oddechowych.

Początkowo podajemy w małych ilościach, zaczynamy od kilku kropelek. Ostatecznie można podawać 1 łyżeczkę dziennie. 

Syropy zazwyczaj zawierają duże ilości cukru, więc syropu nie powinno się stosować profilaktycznie.

Tran

Tran czyli olej z wątroby dorsza lub ryb dorszowatych to bogactwo kwasów tłuszczowych omega-3 (DHA oraz EPA) oraz źródło witaminy A i D. 

Tran będzie wspierać działanie układu odpornościowego, a także będzie wzmacniać kości i zęby, zapobiegając krzywicy. Obecność DHA będzie wpływać na prawidłowe funkcjonowanie mózgu i rozwój funkcji poznawczych, a obecność EPA będzie wpływać na zdrowie serca.

Tran to bardzo dobre wsparcie dla odporności dziecka, zwłaszcza gdy dieta dziecka jest uboga w ryby. Tran warto włączyć do diety dziecka w okresie jesienno-zimowym, można też stosować przez cały rok. Przy zakupie należy zwracać uwagę aby posiadał certyfikat świadczący o tym, że jest bezpieczny i przebadany. Ponadto należy wybierać te przeznaczone dla niemowląt i dzieci. 

Jeśli chodzi o dawkę to należy kierować się dołączoną etykietą, zazwyczaj jednak będzie to 1 łyżeczka podawana raz dziennie.

Herbata z lipy

Kwiat lipy jest bogatym źródłem witamin, składników mineralnych, fitosteroli oraz olejków eterycznych. Kwiaty lipy wykazują działanie lecznicze i wspierają działanie układu odpornościowego. 

Kwiaty lipy świetnie się sprawdzą w leczeniu kaszlu, ponieważ działają wykrztuśnie oraz łagodzą ból gardła i chrypkę. Ponadto wykazują działanie napotne, dzięki czemu herbatka z lipy będzie idealnym napojem zmniejszającym gorączkę. 

Herbatka z lipy może być podawana w każdym wieku, ale przed 12 miesiącem życia zaleca się aby była bez dodatku substancji słodzących. Napary z lipy z dodatkiem miodu będą działać rozgrzewająco, ale ze względu na dodatek miodu można je podać dzieciom po ukończeniu 12 miesiąca życia. 

Aby przygotować herbatkę z lipy należy zalać 1 łyżeczkę ususzonych wcześniej kwiatów i parzyć pod przykryciem przez około 10-15 minut.

Probiotyki

Probiotyki to żywe mikroorganizmy wykazujące prozdrowotne właściwości. Odpowiedni rodzaj i ilość bakterii, które bytują w naszych jelitach będzie wpływać na prawidłowe trawienie oraz na prawidłową pracę układu immunologicznego, co przełoży się na mniejsze ryzyko infekcji.

Probiotyki należy stosować jedynie jeśli są do tego wskazania (po konsultacji z lekarzem) oraz zawsze po antybiotykoterapii. Nie należy samemu dobierać probiotyk, ponieważ różne szczepy będą działać na różne dolegliwości lub choroby.

Na co dzień zaleca się produkty będące źródłem probiotyków, takie jak kiszonki oraz napoje mleczne fermentowane – o ile są dobrze tolerowane.

Witaminy w tabletkach – witamina D i C

Jeśli chodzi o suplementy z witaminą C to ich skuteczność nie jest potwierdzona w badaniach naukowych. Suplementacja witaminą C nie wpływa na częstotliwość zachorowań na przeziębienie, zazwyczaj zapotrzebowanie na witaminę C jesteśmy w stanie pokryć z prawidłową dietą. Najlepiej więc dostarczać ją wraz z naturalnymi produktami, takimi jak: natka pietruszki, papryka, pomidory, kiwi, pomarańcze, porzeczki.

Z kolei witamina D to witamina, która należy do najbardziej niedoborowych i nie jest możliwe pokrycie jej zapotrzebowania wraz z dietą lub ekspozycją słoneczną. Dlatego witaminę D należy suplementować przez cały rok, a w szczególności w sezonie jesienno-zimowym. U dzieci poniżej 6 miesiąca życia zaleca się 400 IU/dobę, u dzieci między 6, a 12 miesiącem życia zaleca się 400-600 IU/dobę, a u starszych dzieci 600-1000 IU/dobę. U młodzieży można zwiększyć dawkę do 2000 IU/dobę. 

Podsumowując, na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego wpływa wiele czynników. W okresie płodowym i noworodkowym są to przede wszystkim dieta matki, sposób porodu, sposób karmienia, a w okresie niemowlęcym i wczesnoprzedszkolnym będzie to sposób odżywiania dziecka, aktywność fizyczna, sen i odpoczynek, stosowana antybiotykoterapia, poziom higieny i wiele innych czynników środowiskowych. 

Poza dbaniem o prawidłową dietę dziecka, możemy wspierać odporność naszych maluchów poprzez wiele produktów. W szczególności polecam witaminą D, produkty kiszone w tym zakwas z buraka, tran oraz olej z czarnuszki. Warto też sięgać po czosnek, cebulę, imbir, cytrynę, kurkumę i cynamon. A w razie wystąpienia infekcji można ratować się syropem z cebuli lub rozgrzewającą herbatą z cytryną i miodem lub sokiem (np. z czarnego bzu). 

Bibliografia:

  1. Childs C, Calder P, Miles E. Diet and Immune Function. Nutrients 2019, 11, 1933.
  2. Pecora F, Persico F, Argentiero A et al. The Role of Micronutrients in Support of the Immune Response against Viral Infections. Nutrients 2020, 12, 319
  3. Waszkiewicz-Robak B, Biller E. Właściwości prozdrowotne czarnego bzu. Probl Hig Epidemiol 2018, 99(3): 217-224.
  4. Olini.pl 

4 Comments

    1. Witam.

      To jest tak samo jak przy wprowadzaniu nowych produktów do diety dziecka – nie wprowadzamy wszystkiego na raz, a pojedynczo i obserwujemy reakcję.
      Mimo tego nie ma konieczności stosowania wszystkiego na raz, a zwłaszcza codziennie. Z produktów, które warto by pojawiały się codziennie to suplementacja witaminą D, a także ewentualnie tran i olej z czarnuszki. Kiszonki można podawać od czasu do czasu. Probiotyki podczas antybiotykoterapii i po antybiotykoterapii lub jeśli jest zalecenie lekarskie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *